อาการคันในสุนัข: สาเหตุและวิธีการรักษา

บทนำ – อาการคันคืออะไร?

อาการคัน (pruritus or itching) ถูกนิยามว่า "ความรู้สึกไม่พึงประสงค์ที่กระตุ้นให้เกิดปฏิกิริยา (reflex) ซึ่งในสัตว์อาจอยู่ในรูปของการเกา (scratching) การกัด (biting) หรือดูด (suckling) การถูไถกับพื้นผิว (rubbing against surfaces) หรือการเลียมากเกินไป (excessive licking)" ^1,2 บางครั้งสัญญาณของอาการคันอาจไม่ชัดเจนและอาจแค่ทำให้เกิดขนร่วง (hair loss) (ภาวะขนร่วงจากการทำร้ายตัวเอง (self-inflicted alopecia)) แต่ก็อาจนำไปสู่รอยโรคที่ผิวหนัง (skin lesion) ได้เช่นกัน ³ พฤติกรรมเหล่านี้เป็นวิธีที่สัตว์ใช้ป้องกันตัวเองจากสารระคายเคืองภายนอก (เช่น แมลง สารเคมี หรือพืชมีพิษ) ^1,2,4 แต่ก็อาจส่งผลเสียต่อคุณภาพชีวิตของสัตว์เลี้ยงและเจ้าของได้หากกลายเป็นอาการเรื้อรัง ⁵

อาการคัน (pruritus) เป็นหนึ่งในข้อร้องเรียนหลักที่พบได้บ่อยในเวชปฏิบัติโรคผิวหนังของสัตว์เล็ก (small animal dermatology) ² โดยในทางการแพทย์ของมนุษย์ (human medicine) อาการคันจะถูกจำแนกตามประเภท (เฉียบพลัน (acute), เรื้อรัง (chronic), เกี่ยวกับระบบประสาท (neuropathic), การรับรู้ที่ทำให้เกิดอาการคัน (pruriceptive) หรือจากจิตใจ (psychogenic)) หรือการแสดงทางคลินิก (clinical presentation) (ทางผิวหนัง (dermatological), ทั่วร่างกาย (systemic), ทางระบบประสาท (neurological), ทางจิตใจ (psychogenic), แบบผสม (mixed) หรืออื่นๆ) ^1,6,7 แต่ยังไม่มีการจัดหมวดหมู่อาการคันที่ชัดเจนสำหรับสัตว์ ถึงแม้ว่าจะมีการอธิบายสาเหตุทางผิวหนัง (รูปภาพที่ 1), ทางจิตใจ (รูปภาพที่ 2) และทางระบบประสาท (รูปภาพที่ 3) ไว้แล้ว ^2,3 โดยทั่วไปแล้วอาการคันมักเกี่ยวข้องกับสาเหตุทางผิวหนัง (dermatological etiology) แต่อย่างไรก็ตามความรู้สึกที่สัตว์ประสบนั้นไม่สามารถระบุได้อย่างชัดเจน ³ ซึ่งในความเป็นจริงแล้ว ในมนุษย์จะสามารถอธิบายความรู้สึกที่หลากหลายได้ดีกว่า เช่น อาการแสบร้อน (burning) อาการรู้สึกเสียวซ่า (tingling) อาการปวดแปลบ (stinging) หรืออาการชา (numbness) ¹ ที่ก็อาจทำให้สัตว์เกาหรือกัดได้เช่นกัน ³

สัญญาณของอาการคัน (signs of pruritus) เป็นผลทางสรีรวิทยา (physiological result) ของการตอบสนองโดยการเคลื่อนไหว (motor response) ที่เกิดจากการกระตุ้นทาลามัส (stimulation of the thalamus) การกระตุ้นทาลามัสจะแตกต่างกันไปขึ้นอยู่กับเซลล์ประสาท (neurons) ที่ถูกกระตุ้น ซึ่งอาจเกี่ยวข้องกับฮิสตามีน (histaminergic) หรือไม่เกี่ยวข้องกับฮิสตามีน (non-histaminergic) ก็ได้ ^1,2,8 แม้ว่าจะมีสารสื่อ (mediators) หลายชนิดที่เกี่ยวข้องกับอาการคัน แต่มีสองวิถีประสาทสรีรวิทยา (neurophysiological pathways) ที่สำคัญในการส่งสัญญาณคันจากผิวหนังไปยังทาลามัส วิถีแรกคือเส้นทางที่ถูกกระตุ้นด้วยฮิสตามีน (histamine-stimulated pathway) ซึ่งเกี่ยวข้องกับเส้นใยประสาทรับความรู้สึกปฐมภูมิ (primary afferents) ที่ไม่ตอบสนองต่อสิ่งกระตุ้นเชิงกล (mechanical stimuli) และวิถีที่สองคือเส้นทางที่ไม่ขึ้นกับฮิสตามีน (histamine-independent pathway) ซึ่งเกิดจากการกระตุ้นตัวรับความรู้สึกเจ็บปวดที่ผิวหนัง (cutaneous nociceptors) ^1,2,9 ทั้งนี้ตัวรับความรู้สึกคัน (pruriceptors) นั้นพบว่ามีอยู่ในผิวหนัง แต่ยังไม่ชัดเจนว่าตัวรับเหล่านี้จะแตกต่างจากตัวรับความรู้สึกเจ็บปวด (nociceptors) จริงหรือไม่ ^9,10

เมื่อสารระคายเคือง (irritating substance) ทำให้เกิดปฏิกิริยาเฉียบพลันที่ผิวหนัง (sudden (acute) cutaneous reaction) ตัวรับความรู้สึกคัน (pruriceptors) จะถูกกระตุ้น ทำให้เซลล์ในบริเวณนั้นปล่อยสารกระตุ้นอาการคัน (pruritogenic substances) จำนวนมาก เซลล์ผิวหนังที่มีประสิทธิภาพที่สุดในการปล่อยสารเหล่านี้ (ฮิสตามีน (histamine), ไซโตไคน์ (cytokines), โปรตีเอส (proteases) และเคโมไคน์ (chemokines)) คือเซลล์เคอราติน (keratinocytes), แมสต์เซลล์ (mast cells) และเบโซฟิลล์ (basophils) ส่วนโมเลกุลสำคัญที่เกี่ยวข้องกับอาการคันเฉียบพลันคือฮิสตามีน ซึ่งจับกับตัวรับ (receptors) H1 และ H4 บนปลายประสาทฮิสตามีนิกอิสระ (free histaminergic nerve endings) ^2,7,8 หากอาการคันและการอักเสบที่เกิดจากสิ่งกระตุ้นนั้นสามารถยับยั้งปัจจัยก่อโรค (suppressing the aggressor) ได้สำเร็จ อาการคันก็ไม่ควรแสดงเกินสองถึงสามวัน ⁷

อย่างไรก็ตามอาการคันเรื้อรัง (chronic pruritus) ซึ่งแตกต่างจากอาการคันเฉียบพลัน (acute pruritus) มักเกิดจากการกระตุ้นด้วยสารเคมีหรือการกระตุ้นเชิงกลที่ไม่เกี่ยวข้องกับฮิสตามีน (non-histaminergic chemical or mechanical stimuli) ซึ่งเกิดจากภาวะทางร่างกาย (systemic condition) หรือโรคผิวหนัง (skin disease) โดยเกี่ยวข้องกับเหตุการณ์ที่ซับซ้อนหลายอย่างที่เกิดขึ้นต่อเนื่องกันซึ่งนำไปสู่การปล่อยสารสื่อที่ทำให้เกิดอาการคัน (pruritogenic mediators) อย่างต่อเนื่อง ^1,4 การสัมผัสกับสารที่ก่อให้เกิดอาการคันเป็นเวลานานอาจนำไปสู่ภาวะไวเกินส่วนปลาย (peripheral sensitization) หรือแม้แต่ภาวะไวเกินส่วนกลาง (central sensitization) ^1,8 ปรากฏการณ์ภาวะไวเกินนี้หมายถึงการเพิ่มความไวต่อสิ่งกระตุ้นที่ทำให้เกิดอาการคันน้อยหรือไม่กระตุ้นให้เกิดอาการคัน (low-pruritic or non-pruritic stimuli)  ¹ ซึ่งในปัจจุบันยังไม่ได้มีการอธิบายไว้ในสุนัขหรือแมวอย่างชัดเจน อย่างไรก็ตามภาวะไวเกินส่วนปลายหรือส่วนกลางอาจมีความสำคัญหลังจากการสัมผัสกับสารสื่อการอักเสบ (inflammatory mediators) เป็นเวลานาน เนื่องจากอาจปรับเปลี่ยนเกณฑ์อาการคัน (pruritus threshold) ได้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในกรณีของโรคภูมิแพ้ (allergies) ในระดับส่วนปลาย (peripheral level) เกณฑ์นี้อาจถูกเปลี่ยนแปลงโดยกลไกต่างๆ เช่น การเพิ่มขึ้นของตัวรับความรู้สึกคันภายในผิวหนังชั้นกำพร้า (intraepidermal) หรือการเพิ่มขึ้นของจำนวนแมสต์เซลล์ ^1,8,9,10,11 ในระดับส่วนกลาง (central level) อาการคันที่เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องอาจปรับเปลี่ยนการส่งสัญญาณคันตามไขสันหลัง (spinal cord) และวิถีสไปโนทาลามิก (spinothalamic pathway) รวมถึงเปลี่ยนแปลงการทำงานและโครงสร้างของสมอง ^8,10,11

การทบทวนพยาธิสรีรวิทยาของอาการคันโดยย่อนี้อาจช่วยให้สัตวแพทย์เข้าใจว่าเหตุใดสัตว์หลายชนิดจึงไม่ตอบสนองต่อยาแก้แพ้ที่มีฤทธิ์ยับยั้งสารฮิสตามีน (antihistamines) ในกรณีของอาการคันเรื้อรังที่เกิดจากโรคภูมิแพ้หรือเหตุใดบางครั้งจึงจำเป็นต้องใช้ยาแก้คันหลายชนิดร่วมกัน

แนวทางโดยรวมต่ออาการคัน

เมื่อเผชิญกับกรณีของอาการคัน ขั้นตอนแรกควรเป็นการรวบรวมประวัติสัตว์ป่วยให้สมบูรณ์ ซึ่งอาจรวมถึงแบบสอบถามมาตรฐานที่เกี่ยวข้องกับโรคผิวหนัง (รูปภาพที่ 4) และข้อมูลเกี่ยวกับระบบอื่นๆ (ตัวอย่างเช่น หากสุนัขเลียขามากเกินไป อาจเป็นสัญญาณของอาการปวดจากโรคข้อเสื่อมแทนที่จะเป็นอาการคัน) การใช้มาตรวัดด้วยสายตา (visual analogue scale) (รูปภาพที่ 5) ซึ่งให้เจ้าของประเมินระดับความรุนแรงของอาการคันโดยการทำเครื่องหมายบนเส้นว่าพวกเขารู้สึกว่าอาการคันของสัตว์ป่วยรุนแรงแค่ไหน ซึ่งสามารถช่วยได้มากทั้งในการตรวจครั้งแรกและการติดตามอาการ ข้อมูลพื้นฐานอื่นๆ เช่น อายุที่เริ่มมีอาการแสดงทางคลินิกและสายพันธุ์เนื่องจากในบางครั้งสามารถช่วยในการวินิจฉัยได้ ตัวอย่างเช่น การคันหลอกด้านข้างลำตัว (lateral phantom scratching) ที่บริเวณคอในสุนัขพันธุ์ Cavalier King Charles Spaniel เป็นอาการที่บ่งชี้ถึงโรคหูชั้นกลางอักเสบชนิดจากสารคัดหลั่งชนิดปฐมภูมิ (primary secretory otitis media) ซึ่งมักเกี่ยวข้องกับโรคโพรงน้ำไขสันหลังโป่งพอง (syringomyelia) ¹² ในทำนองเดียวกัน การดูดสีข้าง (flank sucking) ในสุนัขพันธุ์ Doberman Pinscher อายุน้อยอาจบ่งชี้ถึงความผิดปกติทางพฤติกรรม (behavioral disorder) ^3,13

เมื่อการตรวจเสร็จสิ้นแล้ว สัตวแพทย์ควรกำจัดสาเหตุที่พบได้บ่อยที่สุดออกไป ซึ่งรวมถึงการติดเชื้อที่ผิวหนัง (skin infections) (แบคทีเรียและเชื้อรา) ปรสิตภายนอก (ectoparasites) และภาวะภูมิไวเกิน (hypersensitivities) ที่ผิวหนังที่เกี่ยวข้องกับอาหารหรือสารก่อภูมิแพ้ในสิ่งแวดล้อม ^14,15 สิ่งนี้ต้องอาศัยแนวทางที่เข้มงวด โดยทำตามขั้นตอนที่เป็นเหตุเป็นผล เพื่อให้แน่ใจว่าได้ยืนยันหรือตัดสาเหตุของการติดเชื้อที่ผิวหนังหรือปรสิตภายนอกออกไปก่อน จากนั้นจึงค่อยพิจารณาเรื่องภูมิแพ้อาหารและภูมิแพ้จากสิ่งแวดล้อมต่อไป โดยหากมีรอยโรคตุ่มหนอง (pustules) ผื่นที่ขอบลอก (collarettes) หรือรอยโรคที่มีสะเก็ด (crusted) รอยถลอกตื้นๆ (eroded) หรือแผลเปื่อย (ulcerated) การตรวจทางเซลล์วิทยา (cytological examination) อย่างง่าย (รูปภาพที่ 7) ที่บริเวณรอยโรคนั้นจะมีความจำเป็นอย่างยิ่ง ซึ่งสิ่งนี้จะช่วยให้สัตวแพทย์สามารถระบุการติดเชื้อแบคทีเรีย (เช่น Staphylococcus) หรือเชื้อรา (เช่น Malassezia, Candida) หรือการเจริญมากเกินไป (overgrowth) ที่อาจเป็นสาเหตุของอาการคันหรือเป็นปัจจัยเสริม (contributing factor) ได้ ^2,14,15 ในกรณีที่ผิวหนังมีผื่นแดง (erythema) ไม่ว่าจะเกี่ยวข้องกับตุ่ม (papules), บริเวณขนร่วง (alopecia), สิวหัวดำ (comedones), หรือรอยโรคที่มีสะเก็ดหรือผิวหนังลอกเป็นขุย (crusty or scaly lesion) ผู้เขียนจะแนะนำให้ตรวจหาปรสิตภายนอกโดยใช้การขูดผิวหนัง (skin scrapings), ใช้หวีสางหมัด (flea comb), เทปกาว (tape-test) หรือการย้อมสเมียร์ด้วยน้ำมัน (oil smear) (สำหรับหู) ^2,14,15 ทั้งนี้บางครั้งการตรวจอาจไม่พบความผิดปกติ แต่มีวิธีเดียวที่จะยืนยันหรือตัดการวินิจฉัยสมมติฐานนี้ได้นั่นก็คือการทดลองรักษา (trial course of treatment) ด้วยยากำจัดปรสิตวงกว้าง (broad-spectrum antiparasitic) ¹⁴

การทดสอบวินิจฉัย (diagnostic tests) อื่นๆที่มีประโยชน์ ได้แก่ โคมไฟอัลตราไวโอเลต (Wood’s lamp) การเพาะเชื้อรา (fungal culture test) หรือการทดสอบปฏิกิริยาลูกโซ่พอลิเมอเรส (polymerase chain reaction (PCR)) สำหรับเชื้อราผิวหนัง (dermatophytes) การเพาะเชื้อแบคทีเรีย (bacterial culture) และการตัดชิ้นเนื้อผิวหนังเพื่อวินิจฉัย (skin biopsies) ^2,15 อย่างไรก็ตามการตัดชิ้นเนื้อผิวหนังไม่ค่อยมีประโยชน์ในการวินิจฉัยสาเหตุของอาการคันผิวหนัง ดังนั้นจึงควรสงวนไว้สำหรับกรณีทางคลินิกที่ผิดปกติ (atypical clinical cases) หรือในกรณีที่สัตว์ไม่ตอบสนองต่อการรักษาด้วยยาปฏิชีวนะหรือยากำจัดปรสิต และไม่สามารถทดสอบภาวะภูมิไวเกินที่ผิวหนัง (skin hypersensitivity test) ได้ นอกจากนี้แนะนำให้มีการตัดชิ้นเนื้อสำหรับภาวะผิวหนังที่สงสัยว่าเกิดจากภาวะภูมิคุ้มกันทำลายตนเอง (เช่น pemphigus foliaceus) (รูปภาพที่ 8) หรือเนื้องอก (tumor) (เช่น cutaneous epitheliotropic lymphoma) ^2,15

เมื่อการติดเชื้อที่ผิวหนังหายและกำจัดปรสิตภายนอกได้แล้ว ภาวะภูมิไวเกิน (hypersensitivity) ที่อาจเกิดขึ้นสามารถตรวจสอบได้โดยการควบคุมอาหาร (elimination diet) เป็นเวลา 8 สัปดาห์ การควบคุมอาหารหมายถึงการเปลี่ยนมาให้อาหารของสัตวแพทย์ที่มีแหล่งโปรตีนไฮโดรไลซ์ (hydrolyzed protein) (โดยเฉพาะอย่างยิ่งแหล่งโปรตีนที่สัตว์ไม่เคยกินมาก่อน) หรืออีกทางเลือกหนึ่งคือการใช้อาหารที่มีแหล่งโปรตีนใหม่ (new source of protein) สำหรับสัตว์แต่ละตัว แต่โปรดตระหนักไว้เสมอว่าอาจมีการแสดงปฏิกิริยาข้ามกัน (cross-reactions) ระหว่างแหล่งโปรตีนจากสัตว์ที่แตกต่างกันหลายชนิดได้ การทดสอบภูมิแพ้ (allergy test) (ไม่ว่าจะเป็นแบบสะกิดผิวหนัง (intradermal) หรือตรวจจากเลือด (serological)) ควรเป็นขั้นตอนสุดท้ายในกระบวนการตรวจสอบหากอาการคันยังคงอยู่แม้จะมีการควบคุมอาหารแล้วก็ตาม สัตวแพทย์ควรสังเกตว่าการวินิจฉัยโรคผิวหนังอักเสบจากภูมิแพ้ (atopic dermatitis) จะขึ้นอยู่กับข้อมูลพื้นฐาน ประวัติสัตว์ป่วย และภาพทางคลินิก (clinical picture) ที่เข้ากันได้กับภาวะภูมิไวเกินในกรณีที่ไม่มีการติดเชื้อ ติดปรสิตภายนอกหรือปฏิกิริยาไม่พึงประสงค์จากอาหาร (adverse food reactions) การทดสอบภูมิแพ้ (allergy testing) นั้นมีวัตถุประสงค์เพียงเพื่อระบุสารก่อภูมิแพ้ในสิ่งแวดล้อมที่อาจเป็นสาเหตุ เพื่อที่จะสามารถเริ่มต้นการรักษาด้วยภูมิคุ้มกันบำบัดด้วยวัคซีนภูมิแพ้ (allergen immunotherapy) ได้ ^14,15

การจัดการอาการคัน: แนวคิดทั่วไป

สาเหตุหลักของอาการคันสามารถแบ่งออกเป็นสี่ประเภทหลัก ได้แก่ ปรสิต, ภาวะผิวหนังอักเสบ (inflammatory skin conditions) (ติดเชื้อ (infectious) ระคายเคือง (irritants) และภาวะภูมิคุ้มกันทำลายตนเอง (autoimmune) หรือภาวะที่เกี่ยวข้องกับภูมิคุ้มกัน (immune-mediated conditions)) ภูมิแพ้ (allergies) และความผิดปกติของระบบประสาท (neuropathies)/เนื้องอก (neoplasms) ^2,15 ซึ่งสาเหตุเหล่านี้ไม่ได้แยกจากกันโดยเด็ดขาด และเป็นไปได้ที่อาการคันจะเกิดจากสองภาวะที่แยกกันพร้อมๆกัน วิธีที่ดีที่สุดในการควบคุมอาการคันคือการกำจัดสารที่ก่อให้เกิดอาการ (causative agent) ออกจากสิ่งแวดล้อม การระบุและกำจัดสารระคายเคือง (การสัมผัสกับพืชมีพิษหรือสารเคมี; สิ่งแปลกปลอม; แชมพูหรือครีมกันแดดที่ใช้อยู่ในปัจจุบัน สเปรย์ฆ่าแมลงหรือผงฆ่าแมลง ปลอกคอกำจัดหมัด (flea collar) ฯลฯ) นั้นอาจรักษาอาการให้หายได้ ในทำนองเดียวกันยาต้านจุลชีพ (antimicrobials) และยากำจัดปรสิต (antiparasitics) จะเป็นการรักษาอาการคันที่ดีที่สุดหากมีการติดเชื้อที่ผิวหนังและ/หรือมีปรสิตภายนอกอยู่ ส่วนในกรณีของภูมิแพ้ผิวหนัง (skin allergy) รวมถึงภูมิแพ้จากน้ำลายหมัด (flea bite allergies) โรคผิวหนังอักเสบจากภูมิแพ้ (atopic dermatitis) และปฏิกิริยาไม่พึงประสงค์จากอาหาร (adverse food reactions) การหลีกเลี่ยงสารก่อภูมิแพ้จะสามารถรักษาอาการให้หายได้ ¹⁶ การจัดการหมัดอย่างเข้มงวด (aggressive flea management) ในกรณีของโรคผิวหนังอักเสบจากการแพ้หมัด (flea allergy dermatitis) และการควบคุมอาหาร (diet control) ในกรณีของปฏิกิริยาไม่พึงประสงค์จากอาหาร จะสามารถช่วยควบคุมอาการคันได้ แต่หากเกี่ยวข้องกับสารก่อภูมิแพ้ในสิ่งแวดล้อม (environmental allergens) การหลีกเลี่ยงสารก่อภูมิแพ้นั้นแทบไม่สามารถทำได้ ในกรณีนี้สัตวแพทย์ควรกำหนดกลยุทธ์ระยะยาวอื่นๆ (long-term strategies) รวมถึงการรักษาด้วยภูมิคุ้มกันบำบัดด้วยวัคซีนภูมิแพ้ (allergen immunotherapy) ยาแก้คันกลุ่มสเตียรอยด์หรือไม่ใช่สเตียรอยด์ (steroidal or non-steroidal antipruritics) และการบำบัดด้วยชีวภาพ (biological therapies) ¹⁶ สาเหตุที่เป็นไปได้ของภูมิแพ้ผิวหนัง ได้แก่ ภาวะภูมิไวเกินจากยา (drug hypersensitivity) และโรคผิวหนังอักเสบจากการสัมผัสสารก่อภูมิแพ้ (allergic contact dermatitis) ซึ่งในกรณีเหล่านี้ การหยุดยาหรือการกำจัดสารหรือวัตถุที่เป็นสาเหตุควรจะต้องทำให้อาการคันสิ้นสุดลง สุดท้ายนี้ในกรณีที่สงสัยว่ามีภาวะทางจิตใจหรือเกี่ยวข้องระบบประสาท (psychogenic or neurogenic conditions) การรักษาที่แนะนำ ได้แก่ การบำบัดพฤติกรรม (behavioral therapies) (เช่น ยาต้านซึมเศร้า (antidepressants) กลุ่ม tricyclic หรือ selective serotonin reuptake inhibitors ^2,8) หรือการรักษาที่มุ่งเป้าไปที่วิถีระบบประสาทส่วนปลายหรือส่วนกลาง (peripheral or central neurological pathways) (เช่น gabapentin หรือ pregabalin) ^2,8,9

การรักษาอาการคัน

อาการคันเฉียบพลัน

ยารักษาอาการคันหรือยาแก้คัน (antipruritic drugs) นั้นมีประโยชน์ในระยะสั้นเพื่อบรรเทาอาการไม่สบายของสัตว์อย่างรวดเร็ว ในขณะที่สัตวแพทย์พยายามระบุและควบคุมสารที่ก่อให้เกิดอาการ โดยการรักษาที่มีประสิทธิภาพที่สุดมักจะเป็นยาในกลุ่มกลูโคคอร์ติคอยด์ (glucocorticoids) ทั้งชนิดทาหรือชนิดรับประทาน (ในขนาดยาต้านการอักเสบ (anti-inflammatory dose)) เนื่องจากมีฤทธิ์ต้านการอักเสบที่มีประสิทธิภาพสูงและออกฤทธิ์ได้อย่างรวดเร็ว นอกจากนี้ยาในกลุ่มนี้ยังออกฤทธิ์ครอบคลุมในหลายส่วนของกระบวนการอักเสบ (inflammatory cascade) และวิถีการเกิดอาการคัน (pruritus pathways) เพราะฉะนั้นจึงมีประสิทธิภาพเป็นพิเศษในกรณีกลุ่มอาการทางผิวหนังที่มีลักษณะอาการคันและการอักเสบ (pruritic inflammatory dermatosis) หากใช้อย่างระมัดระวัง ^2,16,17,18 อย่างไรก็ตาม ยาในกลุ่มคอร์ติโคสเตียรอยด์ (ทั้งชนิดทาและชนิดรับประทาน) นั้นมีผลข้างเคียงหลายอย่าง (ตารางที่ 1) โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อใช้ต่อเนื่องเป็นเวลานาน (รูปภาพที่ 9)

ตารางที่ 1 แสดงผลข้างเคียงที่รายงานหลังจากการให้ยาในกลุ่มคอร์ติโคสเตียรอยด์ชนิดรับประทานและชนิดทา 

อาการคันเรื้อรัง

ไม่มีวิธีแก้ปัญหาเดียวที่สามารถควบคุมอาการคันทุกประเภทได้อย่างมีประสิทธิภาพ การศึกษาที่ได้รับการตีพิมพ์ส่วนใหญ่ที่ค้นคว้าเกี่ยวกับการรักษาอาการคันได้มุ่งเน้นไปที่โรคผิวหนังอักเสบจากภูมิแพ้ (allergic dermatitis) และได้พิจารณาเป้าหมายการรักษาที่หลากหลาย โดยพบว่าไซโตไคน์ (cytokines) ที่มีศักยภาพในการกระตุ้นอาการคันในโรคผิวหนังอักเสบภูมิแพ้ในสุนัข ได้แก่ interleukins (IL); IL-4, IL-13, IL-31 และ IL-33, และ thymic stromal lymphopoietin (TSLP) ^1,7,16,19 โดยสารหลังสุดนี้เชื่อมโยงกับการตอบสนองทางภูมิคุ้มกันประเภทที่ 2 (type-2 immunological response) (เซลล์ลิมโฟไซต์ทีเฮลเปอร์ชนิดที่สอง (type 2 T helper lymphocytes)) (ในขณะที่ในแมว ซึ่งมีการศึกษาน้อยกว่านั้นจะพบว่าฮิสตามีน (histamine) IL-4 และ IL-31 จะเป็นสารสื่อที่อาจเป็นสาเหตุของอาการคัน ^16,20

ในอาการคันเรื้อรังที่เกิดจากภาวะภูมิแพ้ แม้ว่าการรักษาด้วยยาทาเฉพาะที่ (topical treatments) เช่น ยาในกลุ่ม glucocorticoids และ tacrolimus 0.1% จะมีประสิทธิภาพ แต่การใช้มักถูกจำกัดด้วยขนของสัตว์ ขนาดของบริเวณที่ต้องรักษาและพฤติกรรมการเลียขน (grooming behavior) (แม้จะพบในแมวได้บ่อยกว่า) ^2,18,21 ในกรณีของอาการคันเรื้อรังและอาการคันทั่วตัว ผู้เขียนจะแนะนำให้ใช้การรักษาทางระบบ (systemic treatment) มากกว่า การรักษาอาการคันทางระบบ (systemic antipruritic treatments) ที่ใช้บ่อยที่สุดคือยาในกลุ่ม glucocorticoids, oclacitinib, cyclosporine และ lokivetmab (ตารางที่ 2)

ตารางที่ 2 การรักษาอาการคันทางระบบ (systemic antipruritic treatments) เพื่อจัดการอาการคันในสุนัข โดยเฉพาะอย่างยิ่งสำหรับภาวะภูมิไวเกินที่ผิวหนัง (cutaneous hypersensitivity)