การฟื้นฟูสมรรถภาพทางกายในสัตว์มีบทบาทสำคัญในการช่วยคืนสภาพร่างกายในสุนัขที่มีปัญหาเกี่ยวกับกระดูก ข้อต่อ ระบบประสาท และสุนัขสูงวัย ในบทความนี้กล่าวถึงแนวทางสำคัญในการวางแผนฟื้นฟูสมรรถภาพอย่างมีประสิทธิภาพ พร้อมทั้งอธิบายบทบาทของนักเทคนิคการสัตวแพทย์/พยาบาลสัตว์ในการช่วยดูแลสุขภาพ และความเป็นอยู่ของสุนัขตลอดกระบวนการฟื้นฟู
แบ่งปันบนโซเชียลมีเดีย

ในทางการแพทย์ของคนนั้น การกายภาพบำบัดได้รับการพิสูจน์แล้วว่าเป็นส่วนที่ประสบความสำเร็จในโปรแกรมการฟื้นฟูจำนวนมากสำหรับสัตว์ป่วยอาการบาดเจ็บและเรื้อรัง เช่นเดียวกันกับในวงการสัตวแพทย์ การจัดการกับสัตว์ที่มีปัญหาเกี่ยวกับกระดูก ข้อต่อ และระบบประสาทด้วยแนวทางการฟื้นฟูเฉพาะรายตัว ได้รับการยอมรับและเป็นที่นิยมเพิ่มขึ้นในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา ประโยชน์ของการทำกายภาพบำบัดนั้นมีมากมาย ครอบคลุมไปถึงการฟื้นฟูการเคลื่อนไหวและการจัดการความเจ็บปวดที่เกี่ยวข้องกับโรคเรื้อรัง 1 อีกทั้งยังมีหลายวิธีการที่ใช้ในการฟื้นฟูที่ได้รับการออกแบบมาเพื่อบรรเทาอาการปวด เพิ่มการไหลเวียนโลหิต ลดอาการบวม และอื่นๆ โดยปกติแล้ว การทำกายภาพบำบัดในสัตว์ควรดำเนินการโดยสัตวแพทย์ที่มีใบอนุญาต แต่ในกรณีที่ข้อกำหนดด้านกฎระเบียบในท้องถิ่นอนุญาต จะสามารถดำเนินการโดยนักเทคนิคการสัตวแพทย์/พยาบาลสัตว์ที่ได้รับใบอนุญาต รับรอง หรือลงทะเบียน ซึ่งมีความเชี่ยวชาญด้านกายภาพบำบัดทางสัตวแพทย์ หรือนักกายภาพบำบัดที่ได้รับใบอนุญาตซึ่งมีความรู้ด้านกายวิภาคศาสตร์และสรีรวิทยาของสัตว์ อย่างไรก็ตาม หากการกายภาพบำบัดดำเนินการโดยผู้ที่ไม่ใช่สัตวแพทย์ ควรดำเนินการภายใต้การดูแล หรือโดยการส่งต่อจากสัตวแพทย์ที่มีใบอนุญาตซึ่งรับผิดชอบในการรักษาสัตว์ตัวนั้น 2
การนวดบำบัด
การนวดบำบัดเป็นเทคนิคที่เรียบง่ายแต่มีประสิทธิภาพในการเสริมสร้างความสัมพันธ์อันดีระหว่างเจ้าของและสัตว์เลี้ยง นอกจากนี้ ยังเป็นกระบวนการบำบัดเพื่อการรักษาเนื้อเยื่ออ่อน ซึ่งส่งผลเชิงกลไก สรีรวิทยา และจิตวิทยาในเชิงบวก3 การนวดเป็นประโยชน์สำหรับสุนัขที่ทุกข์ทรมานจากโรคข้อเสื่อม สุนัขที่อยู่ในช่วงพักฟื้นหลังการผ่าตัดกระดูก หรือสุนัขที่ไม่สามารถเคลื่อนไหวได้เอง และอื่นๆ - เป้าหมายโดยรวมคือการเพิ่มความสามารถในการเคลื่อนไหว ปรับปรุงช่วงการเคลื่อนไหว (ROM) และลดอาการตึงของกล้ามเนื้อ มีเทคนิการนวดหลายรูปแบบที่ได้รับการกล่าวถึงในเอกสาร แต่ในที่นี้จะกล่าวถึงสามเทคนิคหลัก ได้แก่ การกดจุด (Compression), การบำบัดจุดกดเจ็บ (Trigger Point Therapy) และ การนวดแบบเสียดสี (Friction Massage)ทั้งนี้ แนะนำให้เริ่มต้นการนวดทุกครั้งด้วยเทคนิคที่เรียกว่า Effleurage ซึ่งเป็นการลูบเบา ๆ บนบริเวณที่ต้องการนวดเพื่อกระตุ้นการไหลเวียนของเลือด พร้อมทั้งช่วยให้สัตว์รู้สึกผ่อนคลายและคุ้นเคยกับการสัมผัส 2
การกดจุด (Compressions)
ขณะทำการลูบสัมผัส (Effleurage) ให้วางมือบนกล้ามเนื้อและออกแรงกดเป็นเวลา 10-15 วินาที ตามด้วยการลูบสัมผัสอีกครั้ง แล้วจึงกดซ้ำ (รูปที่ 1) เทคนิคนี้ช่วยให้สุนัขผ่อนคลายก่อนดำเนินการบำบัดขั้นตอนต่อไป ประโยชน์ของเทคนิคนี้ คือช่วยเพิ่มความสามารถในการเคลื่อนไหวและความยืดหยุ่นของเนื้อเยื่อ พร้อมทั้งช่วยกระตุ้นระบบไหลเวียนของน้ำเหลืองให้ทำงานได้ดีขึ้น 2,4.


ในตอนที่ทำการนวดให้กับสุนัข การจัดวางท่าทางของนักเทคนิคการสัตวแพทย์/พยาบาลสัตว์นั้นมีความสำคัญ พอ ๆ กับการจัดวางท่าทางของสุนัข เพื่อให้ทั้งสุนัขและผู้ดูแลรู้สึกสบาย จึงต้องจัดท่าทางสุนัขให้เหมาะสมและผ่อนคลาย โดยทั่วไปจะอยู่ในท่านอนตะแคง ในห้องที่เงียบสงบ บนโต๊ะหรือพื้นผิวที่ปรับได้ อุปกรณ์ที่จำเป็น ได้แก่ แผ่นรองกันลื่น โต๊ะปรับระดับ และผ้าห่ม (หรืออาจมีเพิ่มเติมอีก)



การออกกำลังกายแบบ Passive และช่วงการเคลื่อนไหว (ROM)
ช่วงหลังจากช่วงที่สัตว์มีการพักฟื้นเบื้องต้น ไม่ว่าจะจากเหตุการณ์บาดเจ็บใด ๆ (รวมถึงการผ่าตัด) สิ่งสำคัญอันดับแรกคือการควบคุมความเจ็บปวด จัดการการอักเสบ และให้มีการกระตุ้นช่วงการเคลื่อนไหว (ROM) อย่างอ่อนโยน เมื่อสามารถจัดการความเจ็บปวดได้เหมาะสม และสัตว์มีความสบายตัวเป็นที่น่าพอใจ เป้าหมายถัดไปอาจพัฒนาไปสู่การผสมผสานการออกกำลังกายเพื่อการบำบัด และเพิ่มระดับกิจกรรมของสุนัข 6 ในขั้นตอนนี้ เมื่อสุนัขเคลื่อนไหวได้มากขึ้น อาจมีการแนะนำตัวเลือกบางอย่างเพื่อเพิ่มความสะดวกสบายและความสะดวก: ตัวอย่างเช่น การตัดเล็บเป็นประจำมีความสำคัญ เนื่องจากกรงเล็บที่ยาวเกินไปอาจส่งผลต่อชีวกลศาสตร์ของนิ้วตามปกติ แผ่นกันลื่นในบ้านจะป้องกันการลื่น ซึ่งอาจส่งผลต่อความมั่นใจของสัตว์ (แผ่นกันลื่นสำหรับนิ้วเท้าและอุ้งเท้าก็มีประโยชน์เช่นกัน) การยกชามอาหารและน้ำให้สูงขึ้นจะช่วยให้ผู้ป่วยสบาย (ภาพที่ 5) และอุปกรณ์ช่วยยกและสายรัดสุนัขจะช่วยอำนวยความสะดวกในการเคลื่อนไหว

การเคลื่อนไหวของข้อต่อร่วมกับการหดตัวของกล้ามเนื้อ กำหนดช่วงการเคลื่อนไหวแบบ Active (AROM) และสามารถทำได้เมื่อสุนัขสามารถเริ่มการเคลื่อนไหวได้ด้วยตนเอง เป้าหมายคือการขยายการเคลื่อนไหวเพื่อสร้างช่วงการเคลื่อนไหว (ROM) ที่ชัดเจน เพิ่มการเคลื่อนไหวของเนื้อเยื่อ และปรับปรุงการทำงานของข้อต่อและแขนขา 7 นี่คือจุดเริ่มต้นของความสนุก! การออกกำลังกายที่น่าสนใจสามารถทำได้ที่บ้านโดยใช้วัสดุน้อยมากหรือไม่ต้องใช้วัสดุเลย ตัวอย่างทั่วไปของการออกกำลังกายเพื่อการบำบัดสามอย่าง ได้แก่ การเต้น การเคลื่อนไหวแบบนั่ง-ยืน และราวคาวาเล็ตติ:
การเต้น: การออกกำลังกายนี้ (รูปที่ 6) จะส่งเสริมการลงน้ำหนัก ความมั่นคง และช่วงการเคลื่อนไหวแบบ Active (AROM) ของข้อสะโพกและข้อเข่า 8 การประเมินข้อจำกัดใดๆ ที่สุนัขอาจมีก่อนที่จะเริ่มการออกกำลังกายนี้เป็นสิ่งที่ควรคำนึงถึง หากผู้ป่วยมีช่วงการเคลื่อนไหวของสะโพกจำกัด หรืออยู่ในช่วงเริ่มต้นของการฟื้นฟูหลังการผ่าตัดศัลยกรรมกระดูก การใช้ลูกบอลออกกำลังกายเพื่อให้ขาหน้าพักจะช่วยให้มีความมั่นคงมากขึ้น จากนั้นลูกบอลจะถูกกลิ้งเบาๆ ไปข้างหน้าและข้างหลัง อุปกรณ์เสริมนี้ยังสามารถใช้เพื่อท้าทายความมั่นคงของขาหน้า (รูปที่ 7) ได้อีกด้วย







โภชนาการ (Nutrition)
โภชนาการและการฟื้นฟูสมรรถภาพเป็นสิ่งที่ต้องดำเนินควบคู่กัน การตระหนักว่าโรคอ้วนเป็นปัจจัยเสี่ยงที่อาจก่อให้เกิดโรคอื่น ๆ ในสุนัข ช่วยเพิ่มความตระหนักรู้และเน้นย้ำถึงความสำคัญของการตรวจคัดกรองสุขภาพ จากข้อมูลเชิงลึกของงานวิจัยด้านสุนัข ผู้ประกอบวิชาชีพสามารถเสริมความเข้มแข็งในการให้คำแนะนำและสนับสนุนการนำแผนที่มีประสิทธิภาพมากขึ้นมาใช้ เพื่อป้องกันโรคอ้วนและส่งเสริมการลดน้ำหนัก 14
วิทยาลัยโภชนาการสัตวแพทย์แห่งอเมริกา (American College of Veterinary Nutrition) ซึ่งปัจจุบันคือ วิทยาลัยอายุรศาสตร์สัตวแพทย์แห่งอเมริกา (American College of Veterinary Internal Medicine) ได้พัฒนาแนวคิดที่เรียกว่า “วงจรแห่งโภชนาการ” (Circle of Nutrition) ซึ่งประกอบด้วยองค์ประกอบ 3 ประการ ดังต่อไปนี้ 15
Cynthia Mercier
RVT, CCRP, Royal Canin, Hawkesbury, Ontario, Canada
Cynthia Mercier is a registered veterinary technician (RVT) who graduated from Boreal College, Ontario in 2011 and went on to earn her certificate in canine rehabilitation (CCRP) from The University of Tennessee Program. She dedicated several years to teaching veterinary students as well as working in a small practice and referral center, and currently serves as a Scientific Communication Technician with Royal Canin.
นักเทคนิคการสัตวแพทย์/พยาบาลสัตว์มีบทบาทสำคัญในการช่วยฟื้นฟูสัตว์ที่มีปัญหาทางระบบกระดูก ข้อต่อ และระบบประสาท รวมถึงการดูแลสุนัขสูงวัย
การนวดบำบัดเป็นหนึ่งในแนวทางการรรักษา เพื่อการจัดการความเจ็บปวด และช่วยเพิ่มความสามารถในการเคลื่อนไหว
การออกกำลังกายเป็นส่วนสำคัญของแผนการฟื้นฟูที่สามารถทำได้ที่บ้าน โดยเน้นตัวเลือกที่มีประสิทธิภาพ และใช้อุปกรณ์น้อยที่สุด
สัตว์ป่วยฟื้นฟูทุกตัวต้องการแผนโภชนาการที่เหมาะสมและสอดคล้องกับความต้องการเฉพาะตัว เพื่อให้ได้ผลลัพธ์ที่ดีที่สุด